Wanneer de hoest 's nachts opduikt en de slaap van een kind verstoort, stellen ouders zich vaak dezelfde vraag: wanneer moet u een arts raadplegen? Hoest bij een baby is een van de meest voorkomende redenen voor een doktersbezoek voor de leeftijd van 2 jaar, terwijl hij op zich bijna nooit gevaarlijk is. U moet hem wel kunnen lezen. Zijn vorm, het tijdstip en het verloop vertellen veel over wat er in de luchtwegen van een kleintje gebeurt. Hieronder leest u wat hoest bij een baby inhoudt, welke signalen een medisch advies vereisen en welke handelingen echt helpen om vrijer te ademen.
Hoest bij een baby is een afweerreflex, geen ziekte
Hoesten is uitdrijven. De reflex vertrekt van receptoren in het strottenhoofd, de luchtpijp en de bronchiën: zodra slijm, stof of een zure oprisping ze prikkelt, zet het lichaam een plotse uitademing in gang om de doorgang vrij te maken. Bij een zuigeling wordt dit mechanisme nog meer aangesproken omdat de luchtwegen smal zijn, het slijmvlies veel slijm aanmaakt en de baby het grootste deel van de dag ligt.
Deze hoest koste wat het kost willen stoppen, zou de baby dus beroven van zijn eigen reinigingssysteem. Het doel is niet hem het zwijgen op te leggen, maar het ongemak te verminderen en aan te pakken wat hem uitlokt.
De meest voorkomende oorzaken voor de leeftijd van 2 jaar zijn op één hand te tellen: seizoensgebonden virale infecties (verkoudheid, neus-keelontsteking, bronchiolitis), reflux, die bij zuigelingen heel vaak voorkomt, te droge of te warme lucht en blootstelling aan prikkelende stoffen zoals rook, stof of dierenharen. Een doorkomend tandje of speeksel dat in het verkeerde keelgat schiet, kan ook enkele losse hoestbuien uitlokken, zonder enige infectie.
Droge hoest, slijmhoest, nachtelijke hoest: wat elke vorm vertelt
Droge hoest
Kort en herhaaldelijk, zonder iets op te hoesten, komt hij voort uit een irritatie van de bovenste luchtwegen. U ziet hem bij het begin van een verkoudheid, bij een allergie of in een oververwarmde kamer. Hij put uit omdat hij in salvo's komt, vaak bij het slapengaan.
Slijmhoest
Dieper en "natter", brengt hij slijm in beweging. Een baby kan niet spuwen: hij slikt in wat naar boven komt, wat de oprispingen en de zachtere stoelgang verklaart die zo vaak met een verkoudheid gepaard gaan. Deze hoest doet zijn werk, hij voert slijm af.
Hoest die 's nachts terugkomt
In liggende houding zakt het slijm van de neus naar de achterkant van de keel, en de slijmvliezen koelen af: de hoestbuien concentreren zich dus tussen 1 en 5 uur 's ochtends. Wordt de hoest schor, met een fluitend geluid bij het inademen, dan wijst dat op een laryngitis en is nog dezelfde nacht medisch advies nodig.
De signalen die snel medisch advies vereisen
Over sommige situaties valt niet te discussiëren.
- Voor de leeftijd van 3 maanden rechtvaardigt elke hoest een telefoontje naar de huisarts of de kinderarts, zonder tot de volgende dag te wachten.
- Een snelle ademhaling, intrekkingen tussen de ribben of van de buik bij elke inademing, lippen die blauwachtig kleuren.
- Koorts boven 38,5 °C, of koorts die langer dan 48 uur duurt.
- Een baby die duidelijk minder drinkt dan gewoonlijk, merkbaar minder natte luiers heeft of zich ongewoon lusteloos of slaperig gedraagt.
- Een hoest die langer dan 10 dagen duurt of die na een verbetering opnieuw heviger wordt.
- Een plotse hoestbui bij een kind dat met een klein voorwerp speelde: het inademen van een vreemd voorwerp is een noodgeval.
Tussen 2 en 8 maanden blijft bronchiolitis in de winter de belangrijkste oorzaak van hoest met ademhalingsproblemen. U herkent ze aan de combinatie van een slijmhoest, een piepende ademhaling en voedingen die moeizaam verlopen. Ze moet van nabij opgevolgd worden en de aanpak ervan is een zaak voor de arts.
De handelingen die thuis echt tellen
De belangrijkste blijft het neusspoelen met fysiologisch serum, meerdere keren per dag en altijd voor elke voeding en voor het slapengaan. Een vrije neus betekent minder slijm dat 's nachts naar de keel zakt. Leg de baby op zijn zij, breng een volledige dosis aan in het bovenste neusgat, draai het kind om en herhaal aan de andere kant.
Drie andere hefbomen maken 's nachts echt een verschil:
- de temperatuur van de kamer, tussen 18 en 19 °C gehouden, met dagelijks 10 minuten verluchten, ook in de winter
- hydratatie, door vaker en in kleinere hoeveelheden de borst of de fles aan te bieden, wat de afscheidingen beter verdunt dan eender welk preparaat
- een lichte helling van het bed, door het matras aan de hoofdkant licht te verhogen, nooit door een kussen in het bedje te leggen, wat voor de leeftijd van 2 jaar verboden is
Om de lucht te bevochtigen volstaat een vochtige doek op een radiator ruimschoots. Inhalaties en ademhalingssticks zijn voorbehouden aan oudere kinderen: voor de leeftijd van 3 jaar verloopt alles wat de luchtwegen moet vrijmaken via neusspoelen en de lucht in de kamer, nooit via ingeademde stoom. Hydrolaten, het water dat ontstaat bij de distillatie van verse planten, vormen een heel zacht alternatief: een lichte verneveling op het kussen of wat bloemenwater van Kamille op een zakdoek op afstand van het bedje geeft een rustgevende geur zonder rechtstreeks contact met de huid van de baby.
Aromatherapie bij kleintjes: een kwestie van chemotype en leeftijd
Twee regels bakenen aromatherapie bij baby's af, en ze kennen geen uitzondering. Geen enkele Essentiële Olie voor de leeftijd van 3 maanden, welke olie het ook is en via welke weg ook. En nooit pure orale inname of onverdunde toepassing bij een kleintje.
Na 3 maanden draait alles om de keuze van de molecule. Eenzelfde plant kan sterk verschillende Essentiële Oliën opleveren naargelang haar chemotype, dat wil zeggen de hoofdmolecule die de plant aanmaakt in functie van bodem en klimaat. Tijm is het duidelijkste voorbeeld: Tijm thymol is een huidirriterend fenol dat bij kinderen strikt vermeden moet worden, terwijl Tijm thujanol tot de monoterpenolen behoort, een familie die veel beter verdragen wordt door gevoelige slijmvliezen. Dezelfde botanische naam, hetzelfde etiket "tijm" voor de leek, twee tegengestelde veiligheidsprofielen.
Die logica ligt aan de basis van formules voor kleintjes. Welriekende alant staat bekend om zijn werking op de afscheidingen van de bronchiën, dankzij zijn esters. Zwarte spar en Balsemspar, rijk aan monoterpenen, zijn interessant voor de luchtwegen en behouden tegelijk een zacht profiel. Marjolein, rijk aan terpinen-4-ol, helpt de irritatiekrampen te kalmeren die de nachtelijke hoestbuien opnieuw aanwakkeren. Citroenessence vult het geheel aan met haar zuiverende kant. Ze worden allemaal verdund in een plantaardige olie gebruikt, als massage op de bovenrug en de borst, en nooit op het gezicht of onder de neus.
Twee families blijven voor de leeftijd van 6 jaar strikt uitgesloten: Essentiële Oliën die rijk zijn aan menthol, zoals Pepermunt, en oliën met kamfer of neurotoxische ketonen. Bij zuigelingen kunnen ze een kramp van het strottenhoofd en plotse ademhalingsproblemen veroorzaken. Daarom steunen ademhalingsoplossingen die voor baby's ontwikkeld zijn op moleculen die gekozen worden omwille van hun verdraagbaarheid, in concentraties die veel lager liggen dan in een formule voor volwassenen, eerder dan op een "lichtere" versie van een mengsel voor grotere kinderen.
Drie veelgemaakte fouten wanneer een baby hoest
Honing voor de leeftijd van 1 jaar. Het is het meest verspreide grootmoedersadvies en het meest riskante: voor de eerste verjaardag stelt honing de baby bloot aan zuigelingenbotulisme. De Franse gezondheidsinstanties raden het in deze leeftijdsgroep formeel af. Na 1 jaar blijft een lepel honing 's avonds daarentegen een erkende hulp bij prikkelhoest.
De siroop uit het medicijnkastje. Sinds 2010 worden slijmoplossende middelen in Frankrijk afgeraden bij kinderen jonger dan 2 jaar, omdat ze de verstopping verergeren bij een baby die niet kan ophoesten. Een siroop voor volwassenen is nooit een babysiroop in een kleinere dosis.
De hoest willen stoppen. Een slijmhoest die vier dagen duurt en afneemt, doet precies zijn werk. Wat telt, is hoe de baby drinkt, slaapt en ademt tussen twee hoestbuien, veel meer dan het aantal hoestbuien zelf.
Een laatste praktisch aandachtspunt: noteer gedurende twee nachten het tijdstip van de hoestbuien voor de consultatie. Een vast tijdstip vroeg in de nacht wijst op slijm dat langs de achterkant van de keel zakt, een hoest die eerder op het einde van de nacht opduikt op reflux, en hoestbuien die uitgelokt worden door lachen of inspanning op een oorsprong in de bronchiën. De kinderarts heeft daar veel meer aan dan aan een algemene beschrijving, en het is meer waard dan alle tips over ademhalingscomfort die u elders kunt lezen.
